تصویرسازی به انتخاب و استفاده از تصاویر توضیح دهنده و شرح دهنده برای بیان مفاهیم، گویند. این فرایند ممکن است به صورت گروهی توسط، نقاش، گرافیست، صفحه آرا، معلم، مولف و مدیرهنری انجام شود که به سبب آن می خواهند پیامی را به صورت موثر به مخاطب خود انتقال دهند. تصویرسازی هم همانند سایر هنرها قوانین خاص خودش را دارد. آگاهی تصویرسازان از این قوانین و چارچوب بهبود کیفیت تصاویر آموزشی را به دنبال دارد.
هنر تصویرسازی زیرشاخه هنرهای کاربردی است که تصویرگر برای شرح ایده ها و ادراک خود از عناصر تجسمی به بهترین شکل ممکن استفاده می کند. تصویرساز باید علاوه بر خلق تصاویر جدید و رعایت قوانین در ایجاد آن، سلایق مشتری و طیف گسترده ای از مردم را هم در نظر بگیرد. همچنین او باید تمام همت خود را برای انتقال پیام به صورت کامل و جامع و با رعایت همه چارچوب های ممکن به کار ببندد. در گذشته و پیش از پیدایش هنرهای کاربردی بعضی هنرمندان اغلب در حوزه چاپ فعالیت داشتند و تصویرسازان هم فقط تصویرگران صنعت چاپ بودند. تصویرسازی که هنری کاربردی به شمار می رود شاخه ای از حرفه گرافیک است.
همه هنرها با اینکه برای اجرا از ابزارهای مخصوص به خود استفاده می کند اما نقطه مشترک آنها بیان تصویری است. بهره گیری از همه ابزارهای موجود در تصویرسازی پیدایش تخصص و روشهای بسیاری را به دنبال دارد که به خاطر پیشرفت فناوری و تکنولوژی و البته به مرور زمان، فعالان این هنر شیوه های جدیدی را پدید می آورند.
تصویرسازی طیف گسترده ای دارد که بعضی از فعالان این عرصه در حوزه تصویرسازی کتب با موضوعات مختلف فعالیت می کنند. این موضوعات می توانند متون داستانی، تصویرسازی مطبوعات، تصویرسازی آموزشی و… که عموم جامعه بیشتر آن را لمس می کنند، باشند.
تصویرسازان علاوه بر خلق تصاویر برای کتاب ها و مجلات و پوسترهای تبلیغاتی در حوزه تصویرسازی برای فیلم های نقاشی متحرک و یا بیلوردهای تبلیغاتی در سطح شهر هم فعالیت دارند. در حالت کلی می توان گفت تصویرسازی عبارتست از تصویرسازی یک موضوع برای بیان بهتر مطلب و درک موثر نسبت به آن که جلوه های بصری به صورتی زیبا در آن به کار گرفته شده باشند.
انواع تصویرسازی
تصویرسازی در عصر حاضر از اواخر قرن نوزدهم میلادی به دو شاخه تصویرسازی داستانی و تصویرسازی تبلیغاتی تقسیم شد که به مرور با پیدایش تکنولوژی بصری و محیط های ارتباط جمعی مانند سینما و دوربین های سینما توگراف و تلویزیون از تصویرسازی داستانی شاخه تصویرسازی متحرک که همان پویانمایی معروف است، ظهور کرد.
تصویرسازان در قالب پنج گروه هستند که عبارتند از:
- تصویرسازی نشریات: این نوع تصاویرسازان در روزنامه ها و مجلات به عنوان کاریکاتوریست موضوعات سیاسی یا تصویرسازی خبری مشغول هستند مانند عمر مومنی کاریکاتوریست سایت گل
- تصویرسازی کتب: بر اساس عناوین و موضوعات مختلف برای جلد یا مضامین داستانی در کتابها فعالیت دارند.
- تصویرسازی تبلیغاتی: تصویرسازی برای پوسترهای تبلیغاتی شرکت ها و کسب و کار ها و آگهی های تجاری مانند مواد آرایشی و بهداشتی
- تصویرسازی ارگان ها و سازمان ها: تصویرسازی موسسات و ارگان های اجتماعی، خیریه، ورزشی، آکادمیک را شامل می شود.
- تصویرسازی بین المللی: این نوع تصاویر بیانگر ارزش ها و آرمان های یک قومیت، نژاد، تاریخ و هویت فرهنگی هستند.
چارچوب های تصویرسازی
در بالاتر گفتیم که تصویرسازی نیز از یک سری چارچوب های تبعیت می کند. این چارچوب ها نشات گرفته از نظریات در موضوعات هنری، ارتباطی، آموزشی، روانشناسی، محیطی و اجتماعی هستند. به عنوان مثال داشتن دیدگاه علمی برای تصویرسازی متون علمی و تا حدی به دور از خیال پردازی، عنصر خیال باید در خدمت نگاه علمی و آموزش باشد. این کار یکی از خصوصیت های شاخص تصویرسازی متون غیرتخیلی است. خیال پردازی در تصویرسازی متون علمی، اطلاعاتی و آموزشی باید از نگرش علمی و اطلاعات متن های غیرتخیلی تبعیت کند. این تخیل تا جایی اجازه پیشرفت دارد که به اصل موضوع واقعیت علمی و آموزش صدمه ای نزند. همچنین این تخیل باید در راستای چارچوب های آموزشی و انتقال اطلاعات باشد.
هماهنگ سازی تصویر متون در تصویرگری
اجزای تصویری می بایست با دورنمایه های حسی و مفهومی متن همسو باشند و تصویرساز اول باید با کمک مولف مفاهیم اصلی هر متن را پیدا کرده و آنها را در تصویر خود جای دهد. این نوع مفاهیم می توانند در زمینه های علمی، اجتماعی، جغرافیایی، تاریخی، هنری و… باشند. مفاهیم و محتوای موضوعی کتاب تعیین کننده سبک برای به کاربردن در انتقال مفاهیم است.
ارتباط سن مخاطبین در رشد دانش آموز
نیازها و سلایق دانش آموزان در رده های سنی با یکدیگر متفاوت هستند. آشنایی با خصوصیت های روانشناختی کودکان و علایق آنها، اولین قدم برای تصویرسازی است. تصاویر جامع اما عدم استفاده از علایق کودکان در آن، ارزش کمتری را پیش مخاطب دارند. برخلاف افراد بزرگسال، کودکان بیشتر احساسی هستند و به واسطه تصاویر می توانند بهتر و موثرتر پیام نهفته در آن را کشف کنند. قوه بینایی کودکان مقطع پیش دبستانی هنوز آن درک و مهارت کافی را برای تشخیص همه امواج نوری مانند موج های مربوط به رنگ زرد را ندارد. پس اگر باید برای اینگونه از کودکان تصویرسازی انجام داد، حتما لازم است تا آنجا که ممکن است از رنگ های آبی کمتری در طرح و تصویر استفاده شود. این موضوع به خاطر این است که بر اساس تحقیقات عصب شناسی که البته به اثبات هم رسیده است، چشم انسان ها در وهله اول رنگ زرد سپس رنگ قرمز و نهایتا رنگ آبی را می بیند.
کودکان مقطع دبستان، از آثاری که در آن قسمت های صاف و تخت رنگ ساده ای داشته و از رنگ های شاد و گرم بیشتر لذت می برند. اما در دوره راهنمایی نوجوانان بیشتر میل به دیدن واقعیت ها را دارند و استفاده از تصاویر واقعی در طرح و بهره گیری از مجموعه های رنگی و رنگ های خنثی لذت بیشتر آنها را به دنبال دارد.
در بالا ابتدا با مفهوم تصویرسازی آشنا شده و کمی هم در مورد تاریخچه آن دانستیم. در ادامه هم انواع آن را شناسایی و تعریف کردیم.
